Microsoft Excel Advanced

จากตารางธรรมดา สู่รายงานที่ “เล่าเรื่องเองได้” — เอกสารประกอบการสอนฉบับนักศึกษา

บทนำทำไมต้องเก่ง Excel ขั้นสูง บทที่ 1ระบายสีตามเงื่อนไขConditional Formatting บทที่ 2สูตร ฟังก์ชัน และการอ้างอิงFormula · Function · Reference บทที่ 3เรียง กรอง จัดกลุ่ม แยกคอลัมน์Sort · Filter · Group · Text to Columns บทที่ 4สรุปรายงานด้วย Pivot TablePivot Table · Slicer · Pivot Chart บทที่ 5วิเคราะห์ “ถ้าเกิดว่า…”Quick Analysis · What-if บทที่ 6ตามรอยสูตรFormula Auditing บทที่ 7ล็อกไฟล์ให้ปลอดภัยSecurity ตัวอย่างรวม3 สถานการณ์ในชีวิตจริง สรุปKey Takeaways ทบทวนPop Quiz พร้อมเฉลย

เรียบเรียงจาก “คู่มือการอบรม Excel Dashboard” โดย thitinon maneetume · มหาวิทยาลัยพะเยา

บทนำ

ทำไมต้อง Excel “ขั้นสูง”?

เพราะ Excel ไม่ใช่แค่ที่จดตัวเลข แต่มันคือ “ผู้ช่วยคิด” ที่ไม่เคยเหนื่อย

ลองนึกภาพว่าคุณเป็นเหรัญญิกชมรม มีรายการรับ–จ่ายทั้งเทอม 300 บรรทัด แล้วอาจารย์ที่ปรึกษาถามว่า “เดือนไหนใช้เงินเยอะสุด หมวดไหนเกินงบ แล้วถ้าเทอมหน้าค่าบำรุงขึ้น 10% จะพอไหม?”

ถ้าใช้ Excel แค่พิมพ์ตัวเลข คุณต้องนั่งไล่บวกด้วยเครื่องคิดเลขทั้งคืน แต่ถ้ารู้เครื่องมือขั้นสูง คุณตอบได้ใน ไม่ถึง 5 นาที — แถมได้กราฟสวยๆ ไปโชว์ด้วย

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

Excel พื้นฐานเหมือน “มีดทำครัว” หั่นได้ทุกอย่างแต่ช้า ส่วน Excel ขั้นสูงเหมือน “ครัวทั้งครัว” — มีเครื่องปั่น (ฟังก์ชัน), ตะแกรงร่อน (Filter), หม้อหุงอัตโนมัติ (Pivot Table) และเครื่องตั้งเวลา (What-if) ให้ใช้

เรียนจบแล้วคุณจะทำอะไรได้บ้าง

บท	ทำได้หลังเรียน	เปรียบเหมือน
1	ให้ Excel ระบายสีข้อมูลที่ “ผิดปกติ” ให้อัตโนมัติ	ปากกาไฮไลต์ที่รู้เองว่าต้องขีดตรงไหน
2	เขียนสูตร ใช้ฟังก์ชัน IF, VLOOKUP, PMT และอ้างอิงเซลล์แบบไม่พัง	สอนสูตรอาหารให้หุ่นยนต์ทำแทน
3	เรียง กรอง จัดกลุ่ม และแยกข้อมูลที่ติดกันอยู่	จัดตู้เสื้อผ้าให้หาของเจอใน 3 วินาที
4	สรุปข้อมูลพันแถวเป็นตารางสรุป+กราฟ ด้วยการลากวาง	เครื่องปั่นที่ใส่วัตถุดิบแล้วได้น้ำผลไม้ทันที
5	ตอบคำถาม “ถ้าเกิดว่า…” เช่น ผ่อนเดือนละเท่านี้ กู้ได้เท่าไร	เครื่องทำนายที่ใช้คณิตศาสตร์แทนลูกแก้ว
6	ไล่หาว่าสูตรไหนผิด และตัวเลขมาจากไหน	นักสืบตามรอยเท้า
7	ล็อกไฟล์ ซ่อนสูตร กันคนอื่นแก้ข้อมูลสำคัญ	กุญแจบ้าน + กุญแจลิ้นชัก

วิธีอ่านเอกสารนี้:

กล่องสีเขียว = คำเปรียบเทียบให้เห็นภาพ · กล่องสีฟ้า = ทริคลัด · กล่องสีแดง = จุดที่คนพลาดบ่อย · แถบ Home › Styles = เส้นทางเมนูที่ต้องคลิกตามลำดับ

บทที่ 1

ระบายสีตามเงื่อนไข (Conditional Formatting)

ให้ตัวเลข “ตะโกน” บอกเราเองว่าตัวไหนสำคัญ

Conditional Formatting แปลตรงตัวคือ “การจัดรูปแบบอย่างมีเงื่อนไข” — เราตั้งกติกาไว้ครั้งเดียว เช่น “ถ้ายอดเกิน 100,000 บาท ให้เป็นสีแดง” จากนั้น Excel จะคอยเฝ้าดูและระบายสีให้เอง ถึงตัวเลขจะเปลี่ยน สีก็เปลี่ยนตาม

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

เหมือน ไฟเตือนน้ำมันบนหน้าปัดรถ — ไม่ต้องคอยก้มดูเข็มตลอด เพราะพอน้ำมันต่ำกว่าที่กำหนด ไฟก็สว่างขึ้นมาเอง

ขั้นตอนพื้นฐาน (ใช้ได้กับทุกแบบ)

ลากเลือกกลุ่มเซลล์ที่ต้องการ
ไปที่ Home › Styles › Conditional Formatting
เลือกรูปแบบเงื่อนไขที่ต้องการ (5 แบบด้านล่าง) แล้วกำหนดค่า กด OK

5 แบบที่ต้องรู้จัก

เมนู	ทำอะไร	ใช้เมื่อ
Highlight Cells Rules เปรียบเทียบค่า (Compare)	ระบายสีเซลล์ที่ มากกว่า / น้อยกว่า / เท่ากับ / อยู่ระหว่าง / มีข้อความ ที่กำหนด	หา “คนที่ไม่ผ่านเกณฑ์” เช่น คะแนนต่ำกว่า 50
Top/Bottom Rules สูงสุด/ต่ำสุด	ระบายสีกลุ่มหัวแถวหรือท้ายแถว หรือที่สูง/ต่ำกว่าค่าเฉลี่ย	หา “Top 10 สินค้าขายดี”
Data Bars แถบสี	วาดแถบยาว–สั้นในเซลล์ตามขนาดของตัวเลข	เทียบปริมาณมาก–น้อยแบบดูปุ๊บรู้ปั๊บ
Color Scales ไล่เฉดสี	ไล่สี 2 ระดับ (ต่ำ–สูง) หรือ 3 ระดับ (ต่ำ–กลาง–สูง)	ดูภาพรวมเหมือน “แผนที่ความร้อน”
Icon Sets ไอคอน	ใส่ลูกศร ไฟจราจร ดาว หน้าเซลล์	รายงานผู้บริหารที่อยากให้อ่านเร็ว

เมนูย่อยของ Top/Bottom Rules

คำสั่ง	ความหมาย
Top 10 Items…	ค่าสูงสุด N รายการแรก (เปลี่ยนเลข 10 ได้)
Top 10%…	ค่าสูงสุด 10% ของรายการทั้งหมด
Bottom 10 Items… / Bottom 10%…	ฝั่งต่ำสุด แบบเดียวกัน
Above Average… / Below Average…	มากกว่า / น้อยกว่า ค่าเฉลี่ยของทั้งกลุ่ม
More Rules…	ตั้งเงื่อนไขเอง

ตัวอย่าง 1.1คะแนนสอบกลางภาคของเพื่อนในกลุ่ม

อาจารย์อยากรู้ว่าใครต้องติวเพิ่ม (คะแนน < 50) และอยากเห็นภาพรวมด้วยแถบสี — ใช้ 2 กติกาซ้อนกันในช่วงเดียวกันได้เลย

	A	B	C (Data Bar)
1	ชื่อ	คะแนน	ภาพรวม
2	มายด์	82	82
3	ต้น	41	41
4	ฟ้า	67	67
5	บอส	38	38
6	แนน	95	95

คอลัมน์ B ใช้ Highlight Cells Rules › Less Than… › 50 ส่วนคอลัมน์ C ใช้ Data Bars

พลาดบ่อย:

ตั้งกติกาซ้ำไปเรื่อยๆ จนสีตีกัน → เปิด Conditional Formatting › Manage Rules… เพื่อดู/ลบ/เรียงลำดับกติกาทั้งหมด

บทที่ 2

สูตร ฟังก์ชัน และการอ้างอิงเซลล์

หัวใจของ Excel — เข้าใจบทนี้ บทอื่นจะง่ายลงครึ่งหนึ่ง

2.1 หน้าตาของสูตร

ทุกสูตร ต้องขึ้นต้นด้วย = เสมอ เพื่อบอก Excel ว่า “อันนี้ให้คำนวณนะ ไม่ใช่ข้อความ” แล้วตามด้วย 2 ส่วนคือ

Operand (ตัวถูกดำเนินการ) = “วัตถุดิบ” ได้แก่ ค่าคงที่ (เช่น 22) หรือชื่อเซลล์ (เช่น B3)
Operator (ตัวดำเนินการ) = “วิธีทำ” เช่น บวก ลบ คูณ หาร

C3fx=B3*22

อ่านว่า “เอาค่าในเซลล์ B3 (วัตถุดิบ) มาคูณ (วิธีทำ) กับ 22 (วัตถุดิบ)”

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

สูตรเหมือน สูตรอาหาร — ถ้าเขียนว่า “ใช้ไข่ในตะกร้า B3” แทน “ใช้ไข่ 2 ฟอง” วันไหนไข่ในตะกร้าเปลี่ยนจำนวน สูตรก็ปรับตามเองโดยไม่ต้องเขียนใหม่ นี่คือเหตุผลที่เราควรอ้างอิงชื่อเซลล์มากกว่าพิมพ์ตัวเลขตายตัว

ตัวดำเนินการ 4 กลุ่ม

กลุ่ม	เครื่องหมาย	ตัวอย่าง	ผลลัพธ์
คณิตศาสตร์	+ - * / ^ %	=2^3 · =A1*20%	ตัวเลข (2^3 = 8)
เปรียบเทียบ	= > < >= <= <>	=5<6	TRUE หรือ FALSE เท่านั้น
ข้อความ	&	="คุณ"&A2	ต่อข้อความ เช่น “คุณมายด์”
อ้างอิง	: , (เว้นวรรค)	=SUM(B2:B5)	บอกขอบเขตเซลล์

เครื่องหมายอ้างอิง	ความหมาย	ตัวอย่าง
: (Colon)	“ตั้งแต่…ถึง…” ทั้งช่วงต่อเนื่อง	=SUM(B2:B5)
, (Comma)	“และ” รวมหลายช่วงเข้าด้วยกัน	=SUM(B2:B5,D2:D5)
เว้นวรรค	“ส่วนที่ทับซ้อนกัน” ของสองช่วง	=SUM(B2:D4 C3:E5) = C3+C4+D3+D4

ทริค:

เครื่องคั่นอาร์กิวเมนต์ในบางเครื่องเป็น ; แทน , (ขึ้นกับการตั้งค่าภาษาของ Windows) ถ้าพิมพ์ , แล้ว Excel ฟ้องว่าสูตรผิด ลองเปลี่ยนเป็น ;

ลำดับการคำนวณ — “วงเล็บมาก่อนเสมอ”

ลำดับ	ตัวดำเนินการ	หมายเหตุ
1	( )	วงเล็บ
2	%	10% ถูกแปลงเป็น 0.1 ก่อน
3	^	ยกกำลัง
4	* /	คูณ หาร (เท่ากัน คิดซ้าย→ขวา)
5	+ -	บวก ลบ
6	&	ต่อข้อความ
7	= < > <= >= <>	เปรียบเทียบ ทำเป็นอย่างสุดท้าย

เช่น =2+3*4 ได้ 14 (คูณก่อน) แต่ =(2+3)*4 ได้ 20

2.2 การอ้างอิงเซลล์ (Reference)

“ชื่อเซลล์” ก็คือ ที่อยู่ ของข้อมูล — คอลัมน์ (ตัวอักษร) + แถว (ตัวเลข) เช่น A1 คือคอลัมน์ A แถวที่ 1

อยู่ที่ไหน	รูปแบบ	ตัวอย่าง	เปรียบเหมือน
ชีตเดียวกัน	=ชื่อเซลล์	=A1	บ้านเลขที่ในซอยเดียวกัน
ต่างชีต	=ชื่อชีต!ชื่อเซลล์	=Sheet1!A1	บ้านเลขที่ + ชื่อซอย
ต่างไฟล์	=[ไฟล์.xlsx]ชีต!เซลล์	=[บุคลากร.xlsx]Sheet1!A1	บ้านเลขที่ + ซอย + จังหวัด

การอ้างอิงแบบเจาะจง: เครื่องหมาย $ = หมุดปักแผนที่

ตามปกติเวลาลากสูตรลงไปข้างล่าง Excel จะ “เลื่อนที่อยู่ตาม” ให้เอง (เรียกว่า Relative Reference) ซึ่งสะดวกมาก… จนกว่าเราจะอยากให้ทุกแถว ชี้กลับมาที่เซลล์เดียวกัน เช่น เซลล์อัตรา VAT

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

ใส่ $ ก็เหมือน ปักหมุดใน Google Maps — จะส่งโลเคชันให้เพื่อนกี่คน ทุกคนก็ไปถึงร้านเดียวกัน ไม่ใช่เดินเลยไปร้านข้างๆ

เขียนแบบนี้	ปักหมุดที่	ลากสูตรแล้ว	กด F4
B1	ไม่ปัก	เลื่อนทั้งแถวและคอลัมน์	(ค่าเริ่มต้น)
$B$1	ทั้งคอลัมน์และแถว	ไม่เลื่อนเลย	ครั้งที่ 1
B$1	เฉพาะแถว	คอลัมน์เลื่อนได้	ครั้งที่ 2
$B1	เฉพาะคอลัมน์	แถวเลื่อนได้	ครั้งที่ 3

ทริค:

คลิกที่ชื่อเซลล์ในแถบสูตรแล้วกด F4 วนไปเรื่อยๆ ไม่ต้องพิมพ์ $ เอง (กดครั้งที่ 4 จะกลับเป็นแบบไม่ปักหมุด)

ตัวอย่าง 2.1ร้านชานมคิด VAT 7%

	A	B	C
1	VAT	7%
3	เมนู	ราคา	VAT
4	ชาไทย	45	3.15
5	ชาเขียว	50	3.50
6	โกโก้	55	3.85

C4fx=B4*$B$1

ลากลงไป C5 จะกลายเป็น =B5*$B$1 — ราคาเลื่อนตามแถว แต่ VAT ยังชี้ที่ B1 เสมอ ถ้าลืมใส่ $ สูตรใน C5 จะกลายเป็น =B5*B2 ซึ่งเป็นเซลล์ว่าง ได้ 0 ทันที

2.3 ตั้งชื่อเล่นให้เซลล์ (Named Range)

แทนที่จะจำว่า “อัตรา VAT อยู่ที่ B1” เราตั้งชื่อเซลล์นั้นว่า VAT แล้วเขียนสูตรเป็น =B4*VAT อ่านรู้เรื่องกว่าเยอะ และชื่อจะทำตัวเหมือนปักหมุด $ ไปในตัว

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

เหมือนบันทึกเบอร์เพื่อนในมือถือว่า “แม่” แทนที่จะจำเบอร์ 10 หลัก

วิธี	ขั้นตอน	เหมาะกับ
Name Box	เลือกเซลล์ → พิมพ์ชื่อในช่อง Name Box (ซ้ายของแถบสูตร) → Enter	เร็วที่สุด
Define Name	Formulas › Define Name → ใส่ Name, Scope (ใช้ได้ทั้งไฟล์หรือเฉพาะชีต), Comment → OK	อยากใส่คำอธิบาย/จำกัดขอบเขต
Create from Selection	เลือกข้อมูลพร้อมหัวตาราง → Formulas › Create from Selection → เลือก Top row / Left column / Bottom row / Right column	ตั้งชื่อทีละหลายคอลัมน์จากหัวตาราง

2.4 ฟังก์ชัน — สูตรสำเร็จรูป

ฟังก์ชัน (Function) คือสูตรที่ Excel เขียนไว้ให้แล้ว เราแค่เรียกชื่อแล้วใส่ อาร์กิวเมนต์ (Argument) หรือ “วัตถุดิบ” ลงในวงเล็บ

B7fx=SUM(B2:B6)

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

ฟังก์ชันเหมือน ตู้กดน้ำ — ชื่อฟังก์ชันคือปุ่มที่กด (SUM = “ขอผลรวม”) อาร์กิวเมนต์คือเหรียญที่หยอด (B2:B6) แล้วตู้ก็ส่งผลลัพธ์ออกมา

หาฟังก์ชันได้ที่ Formulas › Function Library ซึ่งแบ่งหมวดไว้ เช่น AutoSum (รวมอัตโนมัติ), Recently Used (ที่ใช้ล่าสุด), Financial (การเงิน), Logical (ตรรกะ), Text (ข้อความ), Date & Time, Lookup & Reference, Math & Trig หรือกดปุ่ม fx (Insert Function) เพื่อค้นหาด้วยคำอธิบาย

ฟังก์ชันที่ใช้บ่อย แยกตามหมวด

หมวด	ฟังก์ชัน	ทำอะไร
คณิตศาสตร์	SUM(ช่วง)	ผลรวม
	SUMIF(ช่วงตรวจ,"เงื่อนไข",ช่วงรวม)	ผลรวมเฉพาะที่ตรงเงื่อนไข
	ROUND(ตัวเลข,ทศนิยม)	ปัดเศษตามหลักคณิต
	INT · TRUNC · ABS	ตัดทศนิยมทิ้ง · ตัดตามจำนวนหลัก · ค่าสัมบูรณ์
	MOD(ตัวตั้ง,ตัวหาร) · SQRT	เศษจากการหาร · รากที่สอง
สถิติ	AVERAGE · MAX · MIN	ค่าเฉลี่ย · สูงสุด · ต่ำสุด
	MEDIAN · MODE	ค่ากลาง · ค่าที่ซ้ำบ่อยสุด
	COUNT · COUNTA · COUNTBLANK	นับเฉพาะตัวเลข · นับทุกอย่างที่ไม่ว่าง · นับช่องว่าง
	COUNTIF(ช่วง,เงื่อนไข)	นับตามเงื่อนไข 1 ข้อ
	COUNTIFS · AVERAGEIF	นับหลายเงื่อนไข · เฉลี่ยตามเงื่อนไข
วันที่/เวลา	TODAY() · NOW()	วันนี้ · วันนี้+เวลาตอนนี้
	YEAR · MONTH · DAY · HOUR · MINUTE	ดึงส่วนต่างๆ ออกจากวันที่/เวลา
	NETWORKDAYS · YEARFRAC	นับวันทำการ · ระยะเวลาเป็นปี (หาอายุ)
ข้อความ	CONCATENATE (หรือ &)	ต่อข้อความ
	UPPER · LOWER · LEN · REPT · CHAR	ตัวใหญ่ · ตัวเล็ก · นับตัวอักษร · พิมพ์ซ้ำ · แปลงรหัสเป็นอักขระ
	BAHTTEXT(ตัวเลข)	แปลงเลขเป็นคำอ่านเงินบาท เช่น 125 → “หนึ่งร้อยยี่สิบห้าบาทถ้วน”
การเงิน	PMT(ดอกเบี้ยต่องวด,จำนวนงวด,เงินต้น)	ค่างวดที่ต้องผ่อน

พลาดบ่อย:

PMT ต้องใช้ “ดอกเบี้ยต่องวด” ถ้าดอกเบี้ย 12% ต่อปี แต่ผ่อนรายเดือน ต้องใส่ 12%/12 และผลลัพธ์จะติดลบ (เพราะเป็นเงินจ่ายออก) ถ้าอยากได้ค่าบวก ให้ใส่เงินต้นเป็นค่าลบ เช่น =PMT(12%/12,12,-30000) ≈ 2,665 บาท/เดือน

IF — ให้ Excel ตัดสินใจแทน

C2fx=IF(B2>=50,"ผ่าน","ไม่ผ่าน")

โครงสร้าง: =IF(เงื่อนไข, ค่าเมื่อจริง, ค่าเมื่อเท็จ)

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

IF คือ ทางแยก — ถึงสี่แยกแล้วถามว่า “ไฟเขียวไหม?” ถ้าใช่ไปทางซ้าย ถ้าไม่ใช่ไปทางขวา ส่วน IF ซ้อน คือทางแยกหลายชั้นต่อกันไปเรื่อยๆ

C2fx=IF(B2>=80,"A",IF(B2>=70,"B",IF(B2>=60,"C",IF(B2>=50,"D","F"))))

ทริค:

Excel รุ่นใหม่ (Microsoft 365 / 2019 ขึ้นไป) มี IFS ที่เขียนหลายเงื่อนไขได้โดยไม่ต้องซ้อนวงเล็บ เช่น =IFS(B2>=80,"A",B2>=70,"B",TRUE,"F")

VLOOKUP / HLOOKUP — สมุดโทรศัพท์อัตโนมัติ

VLOOKUP (V = Vertical แนวตั้ง) ค้นหา “คีย์” ในคอลัมน์ซ้ายสุดของตาราง แล้วดึงข้อมูลในแถวเดียวกันจากคอลัมน์ที่เราบอกมาให้

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

เหมือน เปิดสมุดรายชื่อ — ไล่หาชื่อเพื่อน (คีย์) ในคอลัมน์แรก เจอแล้วเลื่อนนิ้วไปทางขวาจนถึงช่องเบอร์โทร (คอลัมน์ที่ 3) แล้วอ่านออกมา

G11fx=VLOOKUP(F11,$A$6:$C$15,2,FALSE)

อาร์กิวเมนต์	ในตัวอย่าง	ความหมาย
lookup_value	F11	คีย์ที่จะค้นหา เช่น รหัสสินค้า
table_array	$A$6:$C$15	ตารางหลัก (ปักหมุด $ ไว้ เพราะจะลากสูตร)
col_index_num	2	คอลัมน์ที่จะดึงมา นับจากซ้ายสุด = 1 (2 = ชื่อสินค้า, 3 = ราคา)
range_lookup	FALSE	FALSE = ต้องตรงเป๊ะ · TRUE = หาค่าใกล้เคียงที่ไม่เกิน

จุดที่ต้องระวัง:

• ถ้าใช้ FALSE (ตรงเป๊ะ) ข้อมูลไม่ต้องเรียงลำดับ แต่คีย์ต้องสะกดตรงทุกตัวอักษร ไม่งั้นได้ #N/A

• ถ้าใช้ TRUE หรือเว้นว่าง คอลัมน์ซ้ายสุดของตาราง ต้องเรียงจากน้อยไปมาก ไม่งั้นผลจะผิดแบบเงียบๆ

• VLOOKUP มองได้แค่ “ไปทางขวา” ของคอลัมน์คีย์เท่านั้น

HLOOKUP (H = Horizontal แนวนอน) ทำงานเหมือนกันทุกอย่าง แต่ค้นในแถวบนสุดแล้วดึงข้อมูลจาก “แถวที่ N” ลงมา เช่น =HLOOKUP(C2,B6:J8,2,FALSE)

ทริค:

Excel รุ่นใหม่มี XLOOKUP ที่ค้นได้ทั้งซ้าย–ขวา ไม่ต้องนับเลขคอลัมน์ เช่น =XLOOKUP(F11,A6:A15,B6:B15) ถ้าเครื่องคุณมี ลองใช้ดู

บทที่ 3

จัดการข้อมูลแบบฐานข้อมูล

เรียง (Sort) · กรอง (Filter) · จัดกลุ่ม (Group) · แยกคอลัมน์ (Text to Columns)

ก่อนเริ่ม:

ตารางที่ดีควรมี หัวตาราง 1 แถว, 1 แถว = 1 รายการ, ไม่มีแถว/คอลัมน์ว่างคั่นกลาง และไม่ผสานเซลล์ (Merge) — ไม่งั้นเครื่องมือในบทนี้และบทที่ 4 จะทำงานเพี้ยน

3.1 เรียงลำดับ (Sort)

เรียงได้ทั้งตัวเลข ตัวอักษร และวันที่ ทั้ง น้อย→มาก (A→Z) และ มาก→น้อย (Z→A)

คลิกเซลล์ใดก็ได้ในคอลัมน์ที่จะเรียง (ไม่ต้องลากคลุมทั้งตาราง)
Home › Sort & Filter เลือก Sort A to Z หรือ Sort Z to A

เรียงหลายชั้น (Custom Sort)

เช่น เรียงตาม “คณะ” ก่อน แล้วในคณะเดียวกันเรียงตาม “เกรดเฉลี่ย” จากมากไปน้อย

คลิกในตาราง → Home › Sort & Filter › Custom Sort…
เลือกคอลัมน์แรกใน Sort by และลำดับ (Order)
กด Add Level เพื่อเพิ่มชั้นถัดไป → OK

เรียงแบบ “ชุดข้อมูล” (Custom List)

ถ้าเรียงคำว่า จันทร์, อังคาร, พุธ… แบบปกติ Excel จะเรียงตามตัวอักษร ก–ฮ ซึ่งผิดลำดับ วิธีแก้: ในช่อง Order เลือก Custom List… แล้วเลือกชุด วัน/เดือน ที่ต้องการ

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

Custom List เหมือนบอกครูว่า “เรียกชื่อตามเลขที่นะครับ ไม่ใช่ตามตัวอักษร”

3.2 กรองข้อมูล (Filter)

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

Filter คือ ตะแกรงร่อนแป้ง — ข้อมูลไม่ได้หายไปไหน แค่ซ่อนส่วนที่ไม่ตรงเงื่อนไขไว้ชั่วคราว ยกตะแกรงออก (Clear) ทุกอย่างก็กลับมา

คลิกในตาราง → Home › Sort & Filter › Filter (หรือ Ctrl+Shift+L)
คลิกลูกศร ▾ ที่หัวคอลัมน์
ติ๊กเลือกค่าที่ต้องการเห็น → OK

กรองแบบตั้งเงื่อนไขเอง (Custom Filter)

เมนูในลูกศรจะเปลี่ยนตามชนิดข้อมูล: Number Filters (มากกว่า, อยู่ระหว่าง, Top 10, สูงกว่าค่าเฉลี่ย), Text Filters (ขึ้นต้นด้วย, มีคำว่า) และ Date Filters (เดือนนี้, ไตรมาสที่แล้ว) เช่น กรองเงินเดือน “อยู่ระหว่าง 15,000 – 25,000” หรือรายชื่อที่ “ขึ้นต้นด้วย นาย”

กรองขั้นสูง (Advanced Filter)

ใช้เมื่อเงื่อนไขซับซ้อน หรืออยากได้ผลลัพธ์ไป “วางไว้ที่อื่น” โดยไม่แตะตารางเดิม

สร้าง พื้นที่เงื่อนไข แยกไว้: ก๊อปหัวคอลัมน์มา แล้วพิมพ์เงื่อนไขใต้หัว (เงื่อนไขแถวเดียวกัน = “และ”, คนละแถว = “หรือ”)
คลิกในตารางข้อมูล → Data › Sort & Filter › Advanced
List range = ตารางข้อมูล · Criteria range = พื้นที่เงื่อนไข · เลือก Copy to another location แล้วระบุ Copy to = เซลล์ที่จะวางผล → OK

3.3 จัดกลุ่มข้อมูล (Group / Ungroup)

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

Group เหมือน พับแขนเสื้อ — แถวรายละเอียดถูกพับเก็บ เหลือแค่ยอดสรุป กดปุ่ม + เพื่อคลี่ออก กด − เพื่อพับกลับ

ลากคลุมแถว (หรือคอลัมน์) ที่จะจัดกลุ่ม
Data › Outline › Group → เลือก Rows หรือ Columns → OK
ยกเลิก: เลือกช่วงเดิม → Data › Outline › Ungroup

3.4 แยกข้อมูลจากคอลัมน์เดียวเป็นหลายคอลัมน์ (Text to Columns)

เช่นได้รายชื่อมาเป็น “สมชาย ใจดี” อยู่ในช่องเดียว แต่อยากแยก ชื่อ กับ นามสกุล

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

เหมือน ฉีกคูปองตามรอยปรุ — บอก Excel ว่ารอยปรุคืออะไร (เว้นวรรค, คอมมา, แท็บ) แล้วมันจะฉีกให้

เลือกคอลัมน์ที่จะแยก → Data › Data Tools › Text to Columns
Step 1: เลือก Delimited (แบ่งตามตัวคั่น) หรือ Fixed width (แบ่งตามจำนวนตัวอักษรเท่ากัน) → Next
Step 2: ติ๊กตัวคั่น เช่น Space หรือ Comma → Next
Step 3: เลือกชนิดข้อมูล และช่อง Destination ที่จะวางผล → Finish

พลาดบ่อย:

ถ้าคอลัมน์ทางขวามีข้อมูลอยู่แล้ว ผลที่แยกจะ เขียนทับ ทันที — เว้นคอลัมน์ว่างไว้ก่อน หรือกำหนด Destination ไปที่อื่น

บทที่ 4

สรุปรายงานด้วย Pivot Table

เครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดใน Excel — ลากวาง 4 ครั้ง ได้รายงานที่เคยต้องทำทั้งวัน

Pivot Table (pivot = หมุน/พลิก) คือตารางสรุปที่สร้างจากข้อมูลดิบจำนวนมาก โดยเราแค่ “ลากหัวคอลัมน์” ไปวางในช่องต่างๆ แล้ว Excel จะจัดกลุ่ม รวมยอด นับจำนวนให้ทั้งหมด และพลิกมุมมองได้ทันทีโดยไม่ต้องเขียนสูตรสักตัว

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

ข้อมูลดิบเหมือน ใบเสร็จร้านสะดวกซื้อ 1,000 ใบ กองอยู่บนโต๊ะ Pivot Table คือการแยกใบเสร็จเป็นกองๆ ตามสาขา (แถว) ตามเดือน (คอลัมน์) แล้วรวมยอดเงิน (ค่า) — แค่เปลี่ยนวิธีแยกกอง ก็ได้รายงานใหม่ทันที

4.1 ช่อง 4 ช่องที่ต้องรู้จัก

ช่อง	หน้าที่	ตัวอย่าง
Rows	หัวข้อที่เรียงลงมาทางซ้าย	ชื่อลูกค้า, ประเภทสินค้า
Columns	หัวข้อที่เรียงไปทางขวาด้านบน	เดือน, ไตรมาส
Σ Values	ตัวเลขที่ต้องการสรุป และวิธีสรุป (Sum, Average, Count, Max, Min)	ยอดขาย (Sum)
Filters	ตัวกรองทั้งรายงาน แสดงเป็น Drop-down ด้านบน	ภาค, ปี

ทริค:

ถ้าลากคอลัมน์ตัวเลขไปที่ Values แล้วได้ “Count of…” แทน “Sum of…” แปลว่ามีเซลล์ว่างหรือข้อความปนอยู่ในคอลัมน์นั้น คลิกที่ชื่อฟิลด์ › Value Field Settings เพื่อเปลี่ยนเป็น Sum

4.2 สร้าง Pivot Table

คลิกในตารางข้อมูล → Insert › PivotTable
ตรวจช่วงข้อมูล (Table/Range) ให้ครอบคลุมทั้งหมด
เลือกที่วาง: New Worksheet (แนะนำ) หรือ Existing Worksheet → OK
ในแผง PivotTable Fields ลากชื่อฟิลด์ไปวางในช่อง Rows / Columns / Values / Filters

ตัวอย่าง 4.1ยอดขายเครื่องเขียนตามลูกค้าและประเภทสินค้า

ข้อมูลดิบมีคอลัมน์ วันที่ · ลูกค้า · ประเภทสินค้า · ยอดขาย ลาก ลูกค้า → Rows, ประเภทสินค้า → Columns, ยอดขาย → Values ได้หน้าตาประมาณนี้ (ตัวเลขสมมติ):

	A	B	C	D
3	Sum of ยอดขาย	กระดาษ	หมึก	Grand Total
4	Ford	12,400	8,900	21,300
5	AIG	9,750	11,200	20,950
6	Chevron	15,100	6,300	21,400
7	Grand Total	37,250	26,400	63,650

อยากดูเฉพาะลูกค้าบางราย → คลิกลูกศร ▾ ที่ Row Labels แล้วติ๊กเลือก ใช้ Filter ได้ทั้งฝั่งแถวและคอลัมน์พร้อมกัน

4.3 Slicer — รีโมตทีวีของรายงาน

Slicer คือแผงปุ่มกดสำหรับกรอง Pivot Table แบบ “คลิกเดียวเห็นผล” เลือกได้หลายรายการ (กด Ctrl ค้าง) และมีหลาย Slicer พร้อมกันได้

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

Filter ปกติเหมือนต้องเข้าเมนูตั้งค่าทีวีเพื่อเปลี่ยนช่อง แต่ Slicer คือ ปุ่มรีโมต — กดปุ๊บเปลี่ยนปั๊บ แถมเห็นว่าตอนนี้ดูช่องไหนอยู่

คลิกใน Pivot Table → Insert › Filters › Slicer (หรือ PivotTable Analyze › Insert Slicer)
ติ๊กฟิลด์ที่อยากได้ปุ่ม เช่น ลูกค้า, ประเภทสินค้า → OK
คลิกปุ่มใน Slicer เพื่อกรอง กดไอคอนกรวยมีกากบาทเพื่อล้าง

4.4 Pivot Chart — กราฟที่ขยับตามรายงาน

คลิกใน Pivot Table → PivotTable Analyze › PivotChart
เลือกชนิดกราฟ (แท่ง เส้น วงกลม) → OK
ใช้ Slicer ตัวเดิมกรอง → กราฟเปลี่ยนตามทันที นี่แหละคือจุดเริ่มต้นของ Dashboard

4.5 เครื่องมืออื่นที่ควรรู้

Refresh (PivotTable Analyze › Refresh หรือ Alt+F5): ข้อมูลดิบเปลี่ยน Pivot ไม่อัปเดตเอง ต้องกด Refresh ทุกครั้ง
Design › Report Layout: เปลี่ยนหน้าตาเป็น Compact / Outline / Tabular
Power Pivot: ส่วนเสริมสำหรับข้อมูลเกินขีดจำกัดของชีต (1,048,576 แถว) หรือข้อมูลหลายตารางที่ต้องเชื่อมกัน

ทริค:

แปลงข้อมูลดิบเป็น Table ก่อน (Ctrl+T) แล้วค่อยสร้าง Pivot — เวลาเพิ่มแถวใหม่ ช่วงข้อมูลจะขยายตามเอง แค่กด Refresh

บทที่ 5

วิเคราะห์ “ถ้าเกิดว่า…” (Analyzing Data)

Quick Analysis · Sparklines · Scenario · Goal Seek · Data Table

5.1 Quick Analysis — ปุ่มลัดวิเคราะห์ด่วน

เลือกข้อมูลอย่างน้อย 2 เซลล์ จะมีไอคอนเล็กๆ โผล่มุมขวาล่าง (หรือกด Ctrl+Q) ให้เลือก 5 แท็บ: Formatting (ระบายสี), Charts (กราฟ), Totals (ผลรวม/ค่าเฉลี่ย), Tables (ทำตาราง/Pivot) และ Sparklines แค่เอาเมาส์ชี้ก็เห็นตัวอย่างก่อนกดจริง

5.2 Sparklines — กราฟจิ๋วในเซลล์

กราฟเส้นเล็กๆ ที่อยู่ในเซลล์เดียว ใช้ดู แนวโน้ม (Trend) ของแต่ละแถว เช่น ยอดขาย 12 เดือนของแต่ละสาขา

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

เหมือน กราฟหุ้นจิ๋วในแอปธนาคาร ข้างชื่อหุ้น — ไม่บอกตัวเลขละเอียด แต่ดูปุ๊บรู้ว่า “ขาขึ้น” หรือ “ขาลง”

วิธีทำ: เลือกข้อมูลรายเดือน → Ctrl+Q → Sparklines → Line (หรือ Insert › Sparklines)

5.3 What-if Analysis — 3 เครื่องมือทำนายอนาคต

อยู่ที่ Data › Forecast › What-if Analysis

เครื่องมือ	ถามแบบไหน	ทิศทางการคิด	เปรียบเหมือน
Scenario Manager	“ถ้าเป็นแผน A / B / C ผลจะต่างกันยังไง?”	ข้อมูลเข้า → ผลลัพธ์ (หลายชุด)	เปรียบเทียบโปรมือถือ 3 ค่ายบนโต๊ะเดียว
Goal Seek	“อยากได้ผลลัพธ์เท่านี้ ต้องใส่ข้อมูลเข้าเท่าไร?”	ผลลัพธ์ → ย้อนหาข้อมูลเข้า	“อยากได้เกรด A ไฟนอลต้องได้กี่คะแนน?”
Data Table	“ถ้าค่านี้เปลี่ยนไปหลายๆ ค่า ผลจะเป็นยังไงบ้าง?”	ข้อมูลเข้าหลายค่า → ตารางผลลัพธ์	ตารางสูตรคูณ

ตั้งต้นโจทย์เงินกู้ที่ใช้ทั้ง 3 เครื่องมือ

	A	B
2	จำนวนเงินกู้	1,000,000
3	ดอกเบี้ยต่อปี	(ตามสัญญา)
4	จำนวนงวด (เดือน)	120
5	ผ่อนต่อเดือน	10,533

B5fx=PMT(B3/12,B4,-B2)

Scenario Manager — เทียบหลายแผนในรายงานเดียว

Data › What-if Analysis › Scenario Manager… → Add…
ตั้งชื่อใน Scenario name (เช่น “Contract A”) และเลือก Changing cells = เซลล์ที่จะเปลี่ยน (เช่น ดอกเบี้ย, จำนวนงวด, เงินกู้) → OK
ใส่ค่าของแผนนั้น → Add เพื่อสร้างแผนถัดไป (Contract B, C, …) จนครบ → OK
กด Summary… เลือก Scenario summary (รายงานสำเร็จรูป) หรือ Scenario PivotTable report (ปรับแต่งได้) และระบุ Result cells = B5 → OK

Excel จะสร้างชีตใหม่ที่วางทุกแผนเทียบกันเป็นคอลัมน์ พร้อมค่าผ่อนต่อเดือนของแต่ละแผน

Goal Seek — ถอยหลังจากเป้าหมาย

ปกติเราคิด “เงินกู้ → ค่าผ่อน” แต่ Goal Seek กลับทิศเป็น “ค่าผ่อนที่อยากได้ → ต้องกู้เท่าไร”

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

เหมือน GPS ที่ตั้งปลายทางก่อน แล้วให้มันคำนวณย้อนว่าต้องออกจากบ้านกี่โมง

Data › What-if Analysis › Goal Seek…
Set cell = เซลล์ที่มีสูตร (B5) · To value = เป้าหมาย (10000) · By changing cell = เซลล์ที่ยอมให้เปลี่ยน (B2 เงินกู้)
กด OK → Excel ลองค่าไปเรื่อยๆ จนเจอคำตอบ

คำถาม	By changing cell	คำตอบ (จากตัวอย่างในคู่มือ)
อยากผ่อนเดือนละ 10,000 นาน 10 ปี กู้ได้เท่าไร?	เงินกู้ (B2)	≈ 949,363 บาท
กู้ 1,000,000 ผ่อนเดือนละ 10,000 ต้องใช้เวลานานเท่าไร?	จำนวนงวด (B4)	≈ 129 เดือน

Data Table — ตารางสูตรคูณของสูตรเรา

แบบ 1 ตัวแปร: อยากรู้ค่าผ่อนเมื่อเงินกู้เปลี่ยนเป็น 800,000 – 1,700,000

พิมพ์ค่าเงินกู้ที่อยากทดสอบเรียงลงมาในคอลัมน์ (เช่น D3:D12)
ในเซลล์ทางขวาบนของรายการ (E2) พิมพ์ =B5 เพื่อลิงก์ไปยังสูตรผลลัพธ์
ลากคลุม D2:E12 → Data › What-if Analysis › Data Table…
ค่าที่ทดสอบเรียงเป็นคอลัมน์ → ใส่ Column input cell = B2 (เงินกู้) → OK

แบบ 2 ตัวแปร: ใส่เงินกู้เรียงลงมา (คอลัมน์) และจำนวนงวดเรียงไปทางขวา (แถว) โดยเซลล์มุมซ้ายบนเป็น =B5 จากนั้นใส่ทั้ง Row input cell = B4 และ Column input cell = B2 ได้ตารางค่าผ่อนครบทุกคู่

พลาดบ่อย:

สลับ Row/Column input cell กัน — จำง่ายๆ ว่า “ค่าที่ทดสอบเรียงตามแนวไหน ก็ใส่ช่องนั้น” เรียงลงมา = Column, เรียงไปทางขวา = Row

บทที่ 6

ตามรอยสูตร (Formula Auditing)

เมื่อเปิดไฟล์ของคนอื่นแล้วงงว่า “ตัวเลขนี้มาจากไหน?”

เครื่องมือทั้งหมดอยู่ที่ Formulas › Formula Auditing

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

สูตรที่เชื่อมกันเหมือน แม่น้ำ — เซลล์ต้นทางคือ “ต้นน้ำ” เซลล์ที่รับค่าต่อคือ “ปลายน้ำ” Formula Auditing คือการวาดแผนที่สายน้ำให้เห็นเป็นลูกศร

เครื่องมือ	ทำอะไร	เปรียบเหมือน
Trace Precedents	ลูกศรชี้จาก “เซลล์ที่ส่งค่ามาให้” → เซลล์ที่เลือก กดซ้ำเพื่อย้อนไปอีกชั้น	ดูต้นน้ำ / สืบหาพ่อแม่
Trace Dependents	ลูกศรชี้จากเซลล์ที่เลือก → “เซลล์ที่เอาค่าไปใช้ต่อ”	ดูปลายน้ำ / ถ้าแก้ตรงนี้ ใครโดนผลกระทบ
Remove Arrows	ลบลูกศรทั้งหมด	เก็บแผนที่
Show Formulas Ctrl+`	สลับให้ทุกเซลล์แสดงสูตรแทนผลลัพธ์	เอ็กซ์เรย์ทั้งชีต
Error Checking	ไล่หาเซลล์ที่สูตรผิดทีละจุด พร้อมคำแนะนำ	ครูตรวจการบ้าน
Evaluate Formula	กด Evaluate เพื่อดูการคำนวณทีละขั้น	ดูรีเพลย์สโลว์โมชัน
Watch Window	หน้าต่างลอยที่โชว์ค่าเซลล์ที่สนใจ แม้จะอยู่คนละชีต	กล้องวงจรปิด

ทริค:

ดับเบิลคลิกที่เส้นลูกศรของ Trace จะกระโดดไปยังเซลล์ปลายอีกด้านทันที และถ้าลากคลุมบางส่วนของสูตรในแถบสูตรแล้วกด F9 จะเห็นค่าของส่วนนั้น (กด Esc เพื่อยกเลิก ไม่งั้นสูตรจะถูกแทนด้วยตัวเลข)

รหัส Error ที่เจอบ่อย

Error	แปลว่า	สาเหตุยอดฮิต
#DIV/0!	หารด้วยศูนย์	ตัวหารเป็น 0 หรือเซลล์ว่าง
#N/A	หาไม่เจอ	VLOOKUP หาคีย์ไม่เจอ / สะกดไม่ตรง / มีช่องว่างเกิน
#REF!	เซลล์ที่อ้างอิงหายไป	ลบแถว/คอลัมน์ที่สูตรใช้อยู่
#VALUE!	ชนิดข้อมูลผิด	เอาข้อความไปบวกกับตัวเลข
#NAME?	ไม่รู้จักชื่อนี้	พิมพ์ชื่อฟังก์ชันผิด หรือลืมใส่ " " รอบข้อความ
#####	ไม่ใช่ error	คอลัมน์แคบไป — ดับเบิลคลิกเส้นขอบหัวคอลัมน์

บทที่ 7

ล็อกไฟล์ให้ปลอดภัย (Security)

ป้องกัน 3 ระดับ: ทั้งไฟล์ · โครงสร้าง · รายเซลล์

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ:

นึกถึงบ้านหนึ่งหลัง — รหัสผ่านไฟล์ = กุญแจประตูหน้าบ้าน · Protect Workbook = ห้ามต่อเติม/รื้อห้อง · Protect Sheet = ล็อกตู้ในห้อง · Locked/Hidden = เลือกว่าลิ้นชักไหนล็อก ลิ้นชักไหนเปิดให้ใช้

7.1 ตั้งรหัสผ่านให้ไฟล์

File › Save As › Browse → ในหน้าต่าง Save As คลิก Tools › General Options…
ตั้งค่าตามต้องการ แล้วกด OK → พิมพ์รหัสซ้ำเพื่อยืนยัน → Save

ตัวเลือก	ผล
Password to open	ต้องใส่รหัสก่อนถึงจะเปิดไฟล์ได้
Password to modify	เปิดดูได้ แต่จะแก้ไข/บันทึกทับต้องใส่รหัส
Read-only recommended	ตอนเปิดจะถามว่าอยากเปิดแบบอ่านอย่างเดียวไหม
Always create backup	สร้างไฟล์สำรองให้อัตโนมัติทุกครั้งที่บันทึก

อีกทางหนึ่ง:

File › Info › Protect Workbook › Encrypt with Password ได้ผลเหมือน Password to open

สำคัญมาก:

ถ้าลืม Password to open จะกู้คืนไม่ได้ จดไว้ในที่ปลอดภัยเสมอ

7.2 Protect Sheet และ Protect Workbook

	Protect Sheet	Protect Workbook
ป้องกันอะไร	การแก้ไข เนื้อหาในเซลล์ ของชีตนั้น	โครงสร้าง ไฟล์: เพิ่ม/ลบ/ย้าย/เปลี่ยนชื่อ/ซ่อนชีต
อยู่ที่	Review › Protect Sheet	Review › Protect Workbook
ขั้นตอน	ใส่ Password to unprotect sheet → ติ๊กสิ่งที่ยังอนุญาตให้ทำ → OK → ยืนยันรหัส	ติ๊ก Structure → ใส่ Password (ไม่บังคับ) → OK → ยืนยันรหัส
ยกเลิก	ปุ่มจะเปลี่ยนเป็น Unprotect Sheet	คลิก Protect Workbook อีกครั้ง

7.3 ล็อกเฉพาะบางเซลล์ และซ่อนสูตร (Locked & Hidden)

ความลับข้อนี้หลายคนไม่รู้: ทุกเซลล์ถูกติ๊ก Locked ไว้ตั้งแต่แรก แต่จะยังไม่มีผลจนกว่าจะกด Protect Sheet ดังนั้นถ้าอยากให้คนอื่นกรอกได้บางช่อง ต้อง “ปลดล็อก” ช่องนั้นก่อน

เลือกเซลล์ที่ อนุญาตให้กรอก → คลิกขวา Format Cells… → แท็บ Protection → เอาติ๊ก Locked ออก
เลือกเซลล์ที่มีสูตรลับ → Format Cells… → Protection → ติ๊ก Hidden (ซ่อนสูตรในแถบสูตร)
Review › Protect Sheet → ใส่รหัส → OK → ยืนยันรหัส

ผลลัพธ์: ช่องที่ปลดล็อกยังกรอกได้ ช่องอื่นแก้ไม่ได้ และเซลล์ที่ติ๊ก Hidden จะไม่โชว์สูตรให้เห็น (ถ้าต้องการให้แต่ละคนแก้ได้คนละช่วง ใช้ Review › Allow Edit Ranges ก่อนกด Protect)

รู้ไว้:

Protect Sheet/Workbook มีไว้ “กันพลาด” ไม่ใช่ระบบความปลอดภัยระดับสูง ข้อมูลที่เป็นความลับจริงควรใช้ Password to open ร่วมด้วย

ตัวอย่างรวม

3 สถานการณ์จริงในชีวิตนักศึกษา

เอาเครื่องมือหลายบทมาใช้ร่วมกัน ลองทำตามในเครื่องตัวเองได้เลย

สถานการณ์ 1บัญชีรายรับ–รายจ่ายประจำเดือน

โจทย์: จดค่าใช้จ่ายทุกวันไว้ในตาราง (วันที่ · หมวด · รายการ · จำนวนเงิน) อยากรู้ว่าแต่ละหมวดใช้ไปเท่าไร และอยากให้รายการที่แพงเกิน 500 บาทเด่นขึ้นมา

	F	G
1	หมวด	รวม
2	อาหาร	3,420
3	เดินทาง	860
4	ค่าหอ	3,500

G2fx=SUMIF($B$2:$B$200,F2,$D$2:$D$200)

SUMIF รวมเงินเฉพาะแถวที่หมวดตรงกับ F2 — ปักหมุด $ ที่ช่วงข้อมูลเพื่อลากลงได้ (บทที่ 2)
Highlight Cells Rules › Greater Than › 500 ที่คอลัมน์จำนวนเงิน (บทที่ 1)
อยากดูเป็นรายเดือน: ทำ Pivot Table ลาก หมวด → Rows, เดือน → Columns, จำนวนเงิน → Values (บทที่ 4)

สถานการณ์ 2ตัดเกรดวิชาเรียนแบบอัตโนมัติ

โจทย์: มีคะแนนรวมของนักศึกษา 60 คน อยากได้เกรดตามเกณฑ์ A, B+, B, … โดยไม่ต้องเขียน IF ซ้อน 8 ชั้น

	E	F
1	คะแนนขั้นต่ำ	เกรด
2	0	F
3	50	D
4	55	D+
5	60	C
6	65	C+
7	70	B
8	75	B+
9	80	A

C2fx=VLOOKUP(B2,$E$2:$F$9,2,TRUE)

ใช้ TRUE เพราะคะแนน 73 ไม่มีในตาราง เราต้องการ “ขั้นที่ใกล้ที่สุดที่ไม่เกิน” คือ 70 → B — และนี่คือเหตุผลที่ตารางเกณฑ์ ต้องเรียงจากน้อยไปมาก
นับว่าแต่ละเกรดมีกี่คน: =COUNTIF($C$2:$C$61,"A")
ระบายสีคนที่ได้ F ด้วย Highlight Cells Rules › Equal To › F
สุดท้าย Protect Sheet โดยปลดล็อกเฉพาะคอลัมน์คะแนน ให้ผู้ช่วยสอนกรอกคะแนนได้แต่แก้สูตรไม่ได้ (บทที่ 7)

สถานการณ์ 3วางแผนผ่อนโน้ตบุ๊กเครื่องแรก

โจทย์: โน้ตบุ๊ก 30,000 บาท ร้านให้ผ่อนดอกเบี้ย 12% ต่อปี มีงบผ่อนได้เดือนละไม่เกิน 2,000 บาท ต้องผ่อนกี่เดือน?

	A	B
1	ราคา	30,000
2	ดอกเบี้ย/ปี	12%
3	จำนวนเดือน	12
4	ผ่อน/เดือน	2,665.46

B4fx=PMT(B2/12,B3,-B1)

12 เดือนต้องผ่อน ≈ 2,665 บาท — เกินงบ
ใช้ Goal Seek: Set cell = B4, To value = 2000, By changing cell = B3 → ได้ประมาณ 16.3 เดือน แปลว่าต้องผ่อนอย่างน้อย 17 เดือน (บทที่ 5)
อยากเทียบ 10/12/18/24 เดือนในตารางเดียว → ใช้ Data Table แบบ 1 ตัวแปร

สรุป

Key Takeaways — 5 เรื่องที่ต้องจำ

อ้างอิงเซลล์ ไม่พิมพ์ตัวเลขตาย และใช้ $ (กด F4) ปักหมุดเซลล์ที่ทุกสูตรต้องชี้กลับมา เช่น อัตรา VAT
ข้อมูลดิบต้องสะอาด — หัวตาราง 1 แถว, 1 แถว = 1 รายการ, ไม่มีแถวว่าง ไม่ผสานเซลล์ แล้ว Sort, Filter และ Pivot จะทำงานได้ดี
Pivot Table + Slicer + Pivot Chart = Dashboard ฉบับเริ่มต้น และอย่าลืมกด Refresh เมื่อข้อมูลดิบเปลี่ยน
What-if มี 3 ทิศ: Scenario = เทียบหลายแผน · Goal Seek = รู้ผลลัพธ์ ถอยหาค่าเข้า · Data Table = ทดลองหลายค่าพร้อมกัน
เจอสูตรงง ใช้ Formula Auditing ไล่ต้นน้ำ–ปลายน้ำ และป้องกันงานด้วย Protect Sheet (ปลดล็อกช่องกรอกก่อน) + รหัสผ่านไฟล์

Pop Quiz

ทบทวนความรู้ 3 ข้อ

คลิกเลือกคำตอบ แล้วเปิดดูเฉลยพร้อมเหตุผล

ข้อ 1. ในเซลล์ C4 มีสูตร =B4*$B$1 ถ้าลากสูตรลงไปที่ C5 สูตรใน C5 จะเป็นอะไร?

ดูเฉลย

ข. =B5*$B$1 — B4 ไม่มี $ จึงเลื่อนตามแถวเป็น B5 ส่วน $B$1 ถูกปักหมุดทั้งคอลัมน์และแถว จึงไม่ขยับ

ข้อ 2. “อยากผ่อนเดือนละ 10,000 บาท นาน 10 ปี จะกู้เงินได้เท่าไร?” ควรใช้เครื่องมือใด?

ดูเฉลย

ค. Goal Seek — เรารู้ “ผลลัพธ์ที่ต้องการ” (ค่าผ่อน 10,000) แล้วอยากย้อนหา “ค่าที่ต้องใส่” (เงินกู้) ซึ่งเป็นการคิดย้อนกลับแบบที่ Goal Seek ทำ

ข้อ 3. ใน Pivot Table ถ้าต้องการให้ “ยอดขาย” ถูกรวมเป็นตัวเลขสรุป ควรลากฟิลด์ยอดขายไปวางในช่องใด?

ดูเฉลย

ก. Σ Values — ช่อง Values คือที่สำหรับตัวเลขที่ต้องการสรุป (Sum, Average, Count…) ส่วน Rows/Columns ใช้จัดกลุ่ม และ Filters ใช้กรองทั้งรายงาน